For the Well-being of Mankind

For the Well-being of Mankind. Fundacja Rockefellera – od filantropii naukowej do polityki wiedzy

• Autor: Renata Nowaczewska
• Język: Polski
• Liczba stron: 552
• Rok wydania: 2025
• Oprawa: miękka
• Format: 170 x 240
• EAN: 9788379728183
• ISBN/ISSN: 978-83-7972-818-3
• Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego

Opis

Niniejsza publikacja stanowi pierwszą na polskim rynku wydawniczym syntetyczną prezentację historii powstania, funkcjonowania i efektów działalności przez pierwsze 50 lat Fundacji Rockefellera. Jako jedna z pierwszych o tak dużym zasięgu, Fundacja Rockefellera dokonała przełomu w dziedzinie filantropii amerykańskiej zarówno w kraju, jak i za granicą. Jej wsparcie finansowe pozostawiło trwały ślad w niemal każdej dziedzinie, czyniąc życie współczesnych ludzi zdrowszym, bezpieczniejszym, otwartym na świat i innych oraz podnoszącym jakość życia. Wizja założyciela oraz całej rodziny Rockefellerów, realizowana z pasją przez najlepszych przedstawicieli swoich dziedzin pracowników Fundacji Rockefellera, zmieniła oblicze życia wielu ludzi na każdym kontynencie.

Przezwyciężając wiele przeciwności i stając w obliczu krytyki i ataków, Fundacja umożliwiła dokonanie wielu przełomowych odkryć naukowych w dziedzinach takich jak medycyna, chemia, fizyka i wiele innych. Wsparła również rozwój nauk humanistycznych i społecznych, podnosząc poziom edukacji medycznej i opieki zdrowotnej w wielu krajach. W niniejszej monografii autorka opowiada o amerykańskiej tradycji dobroczynności oraz o systemie wartości, który ukształtował wielu filantropów amerykańskich, w tym rodzinę Rockefellerów. Przedstawia historię kształtowania się organizacji, procesu doboru kadry, testowania różnych metod alokacji środków oraz poszukiwania najskuteczniejszych partnerów organizacyjnych i obiecujących stypendystów. Jest to także opowieść o odwadze popełniania błędów i o ewolucji myślenia, postaw i działań programowych fundacji wobec problemów społecznych, zmieniających się relacji społecznych oraz wyzwań wewnętrznych i zewnętrznych.

Osią przemiany filozofii Fundacji Rockefellera było przejście od tradycyjnej filantropii naukowej, która koncentrowała się na atakowaniu przyczyn problemów społecznych poprzez wiedzę ekspercką, po politykę wiedzy, czyli ułatwiania dostępu do wiedzy dla wszystkich dzięki edukacji.

Celem autorki tej monografii jest wreszcie przybliżenie polskiemu czytelnikowi świata prywatnej filantropii w Stanach Zjednoczonych Ameryki, procesu samoorganizacji sektora pozarządowego oraz globalnego zasięgu wielu inicjatyw propagujących otwarty dostęp do wiedzy i międzynarodową współpracę, aby promować ogólnoludzkie dobro.

For the Well-being of Mankind: The Rockefeller Foundation – From Scientific Philanthropy to the Politics of Knowledge

Summary

This book represents the first comprehensive presentation on the Polish publishing market of the history of the establishment, functioning, and impact of the Rockefeller Foundation over its first fifty years. As one of the earliest large-scale foundations, the Rockefeller Foundation made a breakthrough in the field of American philanthropy both domestically and internationally. Its financial support left a lasting mark in almost every field, making the lives of contemporary people healthier, safer, of higher quality, and more open to the world and others. The vision of the founder and the entire Rockefeller family, passionately implemented by the best representatives of their fields among the Rockefeller Foundation’s staff, changed the lives of many people on every continent.

Overcoming many obstacles and facing criticism and attacks, the Foundation facilitated numerous groundbreaking scientific discoveries in fields such as medicine, chemistry, physics, and many others. It also supported the development of humanities and social sciences, raising the level of medical education and healthcare in many countries. This book tells the story of the American tradition of philanthropy and the value system that shaped many American philanthropists, including the Rockefeller family. It presents the history of the organization’s formation, the process of staff selection, the testing of various methods of resource allocation, and the search for the most effective organizational partners and promising scholars. It is also a story of the courage to make mistakes and the evolution of thinking, attitudes, and programs by the Foundation in the face of social problems, changing social relations, and internal and external challenges.

The axis of the Rockefeller Foundation’s transformation of the philanthropic philosophy was the shift from traditional scientific philanthropy, which focused on addressing the root causes of social problems through expert knowledge, to the politics of knowledge, facilitating access to knowledge for all through education.

Finally, this monograph aims to familiarize the Polish reader with the world of private philanthropy in the United States of America, the process of self-organization of the non-governmental sector, and the global reach of many initiatives promoting open access to knowledge and international cooperation, aimed at promoting the common good.

Spis treści

1. Filantropia i fundacje w Stanach Zjednoczonych – źródła, wartości i motywacje

1.1. Podstawy dobroczynności i filantropii w USA

1.1.1. Religia

1.1.2. Humanizm, etyka

1.1.3. Zmiany społeczne a filantropia naukowa

1.1.4. Wpływ różnorodności kulturowej na filantropię

1.2. Rozwój filantropii w Stanach Zjednoczonych Ameryki

1.2.1. Krótka historia

1.2.2. Postawy społeczne a motywacje filantropów

1.2.3. Rola filantropa

1.3. Metody działania fundacji i ich rola

1.3.1. Zarzuty stawiane fundacjom

1.4. Fundacje w krzyżowym ogniu krytyki

1.4.1. Fundacje a demaskatorzy

Komisja Walsha

Krytyka nie zawsze konstruktywna

1.4.2. Fundacje wrogiem publicznym

Komisja Coxa

Komisja Reece’a

Komisja Patmana

Debata publiczna

2. Rockefellerowie – dynastia amerykańskich Medyceuszy

2.1. John D. Rockefeller Senior. Karzeł czy gigant?

2.2. John D. Rockefeller Junior. Mały syn wielkiego ojca?

2.2.1. Abby Aldrich Rockefeller

2.3. John D. Rockefeller III. „Ostatni” w rodzinie filantrop (1906–1978)

2.4. Pozostali Rockefellerowie trzeciego pokolenia

2.4.1. Nelson (1908–1979)

2.4.2. Laurance (1910–2004)

2.4.3. Winthrop (1912–1973)

2.4.4. David (1915–2017)

2.5. Czwarte pokolenie i co dalej?

3. W „sieci” Rockefellerów

3.1. Instytucje powołane przez rodzinę

3.1.1. Rockefeller Institute for Medical Research

3.1.2. Od Rockefeller Sanitary Commission do International Health Division

China Medical Board

3.1.3. General Education Board

3.1.4. International Education Board

3.1.5. Laura Spelman Rockefeller Memorial

3.1.6. Rockefeller Brothers Fund

3.2. Organizacje partnerskie

3.2.1. Social Science Research Council

3.2.2. American Council of Learned Societies

3.2.3. National Research Council

3.2.4. American Library Association

3.2.5. Institute of International Education

4. Fundacja Rockefellera – od nauki do wiedzy

4.1. Trudne początki działalności

4.2. Korporacyjne zarządzanie i ludzie z wizją

4.2.1. Przecieranie szlaków, czyli principia, struktura i metody, 1913–1928

4.2.2. Nadchodzi nowe, 1929–1938

4.2.3. Fundacja wychodzi naprzeciw wymagającym czasom, 1939–1945

Refugee scholars – program ratowania naukowców

Fundacja działa nadal, czyli business as usual

5. „Dokąd zmierzasz Dorotko?”, czyli Fundacja Rockefellera podąża nowymi drogami

5.1. Nowe dziedziny

5.1.1. Nauki społeczne

5.1.2. Nauki humanistyczne

5.1.3. Stosunki międzynarodowe

5.1.4. Studia regionalne

5.2. Nowe sposoby funkcjonowania

5.2.1. Fellowships

Procedury i przeszkody

5.2.2. Grant-in-aid

5.2.3. Granty celowe – podsumowanie wartości darowizn

Odrzucone aplikacje

5.2.4. Kodeks pracowników Fundacji Rockefellera

5.3. Czas na zmiany

Zakończenie

Aneksy

Bibliografia

Indeks nazwisk

Spis ilustracji

Streszczenie

Summary